'अमेरिका सपना' : आठ कथा, एउटै प्रश्न ; परदेशको यो सपनाले हामीबाट के लियो?

भूमिका

फोनको स्क्रिनमा बुबाआमाको अनुहार झिलिमिली हुन्छ। "छोरा, खाना खायौ?" ; चार शब्दमा अटाउने त्यो प्रश्नभित्र कति साह्रो पर्खाइ लुकेको हुन्छ, यो कुरा परदेशमा बसेका नेपालीहरूले मात्र बुझ्छन्। भिडियो कल सकिन्छ, र जिन्दगी फेरि उही ठाउँबाट सुरु हुन्छ ; भाडा, जागिर, र "सफल भएको" देखाउनुपर्ने त्यो अनकन्टार दबाब।

नेपाली परदेशी जीवनको यही खाडलबाट सुरु हुन्छ रोमन अधिकारीको नयाँ कथासंग्रह 'अमेरिका सपना'। यो आठ कथाको संगालो हो, जसमा अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपालीहरूले भोग्ने माया, टाढापन, सफलता र असफलता ; सबैलाई उत्तिकै इमानदारीसाथ उतारिएको छ। जति धेरै नेपाली परिवारका सदस्य आज परदेशमा छन्, त्यति नै कम पुस्तकले यो यथार्थलाई यसरी प्रामाणिक ढंगले छोएका छन्।

'अमेरिका सपना' मा के छ त?

१२७ पृष्ठको यो कृति उदयपुर र न्युयोर्क; आधुनिक नेपाली पहिचानलाई परिभाषित गर्ने दुई भूगोलबीच डुल्छ। आठवटै कथाले अमेरिकामा जिन्दगी जोड्ने त्यो दैनिक, नआकर्षक संघर्षलाई पछ्याउँछन्; भिसा, जागिर, साँघुरो अपार्टमेन्ट, र स्वतन्त्रताको नाममा छोपिएको एक्लोपन।

तर पुस्तक केवल दुःखको वर्णन मात्र होइन। यसका कथाहरूले धर्म, राष्ट्रियता र भाषाबीचको द्वन्द्वलाई पनि केलाउँछन् ; जब वरिपरि तपाईंसँग यी कुरा बाँड्ने कोही हुँदैन। अमेरिकी डायस्पोरा जीवनसँग तादात्म्य राख्दै आफ्नो नेपालीपन नहराउनु भनेको के हो, यी कथाले त्यही खोज्छन्। कतिपय पात्रले साँच्चै सफलता पाउँछन्, कतिले पाउँदैनन् ; र पुस्तकले असफलतालाई पनि सफलता जत्तिकै सम्मानका साथ चित्रण गर्छ।

धेरैजसो कथा लेखक आफैं बस्ने न्युयोर्कको परिवेशमा बुनिएका छन्, तर संग्रहको भूगोल त्यहीं सीमित छैन ; शिकागो र टेक्ससका दृश्य पनि भेटिन्छन्, साथै नेपाल, बंगलादेश, थाइल्यान्ड र चीनसम्मका प्रसंग पनि कथामा आउँछन्। यसले देखाउँछ ; आजको नेपाली डायस्पोरा कुनै एउटा शहर वा देशमा मात्र साँघुरिएको छैन।

शैलीका दृष्टिले पनि यो कृति उल्लेखनीय छ ; सरल भाषा, सशक्त भावप्रवाह, र जीवन्त अनुभूतिले भरिएको। कथाहरू आकारमा छोटा भए पनि गहिरो सन्देश दिन सफल छन्, र प्रतीक तथा बिम्बात्मक अभिव्यक्तिले रचनालाई अझ प्रभावकारी बनाएको छ।

नेपाली डायस्पोरालाई किन यो पुस्तक चाहिन्छ?

तपाईं आफैं परदेशमा हुनुहुन्छ भने, वा तपाईंको दाजुभाइ, दिदीबहिनी, छोराछोरी वा आमाबुबा परदेशमा हुनुहुन्छ भने, 'अमेरिका सपना' विशेष गरी तपाईंकै लागि लेखिएको हो। यो कुनै अन्य संस्कृतिबाट सापटी लिइएको सामान्य आप्रवासी कथा होइन ; यो नेपाली आप्रवासनको त्यही विशिष्ट बनावटबाट बनेको हो: परिवारका ह्वाट्सएप ग्रुप, दशैंका भिडियो कल, गाउँघरमा बुढ्यौली उमेर काट्दै गरेका आमाबुबा, र अनलाइनमा सफल देखिनुपर्ने त्यो अदृश्य दबाब।

यस संग्रहको सबैभन्दा बढी चर्चामा आएको एउटा अंशले यही दबाबलाई सीधै शब्दमा उतार्छ:

"नेपालीहरूले आफ्ना बुबाआमालाई नेपालमै ; बरु वृद्धाश्रममा ; छोडेर, अमेरिकामा समाजसेवा गरेको रील पोस्ट गर्छन्। के आफ्ना बुबाआमाको सेवा गर्नु नै उनीहरूको पहिलो कर्तव्य होइन र? अमेरिकाले नेपालीहरू र उनीहरूको कृत्रिम सपनालाई के दियो त?"

धेरै पाठकका लागि यो वाक्य असजिलो लाग्न सक्छ ; किनभने यो उत्तिकै साँचो पनि छ। आमाबुबाप्रतिको सेवा-कर्तव्य र सामाजिक सञ्जालमा देखाइने "सफलता"बीचको यही तनावले सम्पूर्ण कृतिलाई डोऱ्याउँछ। जसले यो तनाव आफैं महसुस गरेका छन्, तिनका लागि यी कथा "अरूको" कथा होइनन् ; यी उनीहरू आफ्नै कथा हुन्।

समीक्षकहरूको प्रतिक्रिया

'अमेरिका सपना'ले नेपाली साहित्यिक समीक्षकहरूको ध्यान पहिल्यै तानिसकेको छ। एउटा समीक्षाले यसलाई प्रवासमा रहेका नेपालीहरूको मनोविज्ञान, संघर्ष र आशालाई अभिव्यक्त गर्ने सशक्त कथासंग्रहको संज्ञा दिएको छ ; अमेरिकी भौतिक समृद्धिको चमकभित्र लुकेका मानसिक पीडा, सामाजिक चुनौती र भावनात्मक द्वन्द्वलाई संवेदनशील ढंगले उतार्ने कृतिको रूपमा। समीक्षकका अनुसार यी रचना केवल मनोरञ्जनका माध्यम मात्र होइनन्, प्रवासी जीवनको यथार्थ दस्तावेजका रूपमा पनि उभिएका छन् ; र यसलाई नेपाली डायस्पोरा साहित्यको महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा लिन सकिन्छ।

यो प्रतिक्रियाले नै देखाउँछ ; यो पुस्तक कस्ता पाठकसँग बढी बोल्छ भनेर: टाढाको अपराधबोध महसुस गरेका डायस्पोरामा बस्ने नेपाली, रील रोकिएपछि वास्तविक परदेश जीवन कस्तो हुन्छ भनेर बुझ्न चाहने नेपालका पाठक, र आप्रवासनका कठोर पाटालाई नलुकाई प्रस्तुत गर्ने नेपाली साहित्य मन पराउने जोसुकै।

यी मध्ये कोही तपाईंको परिवार वा साथीभाइमा हुनुहुन्छ भने, यो पुस्तक यस पटकको दशैंमा टाढा बस्ने आफन्तलाई दिने एउटा अर्थपूर्ण उपहार पनि हुन सक्छ।

लेखकको बारेमा: रोमन अधिकारी

रोमन अधिकारी उदयपुर, नेपालमा जन्मिएका हुन् र विगत १५ वर्षदेखि न्युयोर्कमा बसिरहेका छन्। सानो सहर उदयपुर र आप्रवासी न्युयोर्क ; यी दुई फरक जीवनबीचको यात्राले नै 'अमेरिका सपना'लाई यति प्रामाणिक बनाएको हो। यी कथा टाढाबाट कल्पना गरिएका होइनन् ; यी नजिकबाटै भोगिएको, हेरिएको र बुझिएको परदेश जीवनको उपज हुन्।

नेपाली साहित्यप्रति गहिरो लगाव भएका यी अमेरिकावासी नेपाली लेखकको यो दोस्रो कृति हो, र उनको पहिलो कथासंग्रह पनि ; यसअघि उनको उपन्यास 'सन्ध्या' प्रकाशित भइसकेको छ। यस पटक भने उनले एउटै आवाजभन्दा फरक-फरक आठ नेपाली जीवनलाई एउटै कृतिमा उतार्ने बहुआयामिक शैली रोजेका छन्।

आठैवटा कथाभर घुमिरहने एउटै भावलाई पुस्तकको अन्त्यतिरको यो हरफले राम्ररी समेट्छ:

"एकपटक नेपाली भएर जन्मेपछि, जहाँ गए पनि तपाईं सधैं नेपाली नै रहनुहुन्छ।"

पुस्तक कसरी पाउने?

'अमेरिका सपना' अहिले नेपाल र अमेरिका दुवैतिर उपलब्ध छ:

• अमेरिका सपना https://americasapana.com/ मा प्राप्त गर्नुहोस् - पुस्तकको आधिकारिक लन्च स्टोरफ्रन्ट,

• नेपालमा - भुंडीपुराण प्रकाशन प्रा. लि.

आफ्नै लागि पढ्न होस् वा नेपाली कथा राम्ररी सुनाइएको मन पराउने आमाबुबालाई उपहार दिन होस् ; यो पुस्तक त्यही उद्देश्यका लागि बनेको हो।

शुभारम्भ कार्यक्रम

'अमेरिका सपना' आधिकारिक रूपमा 1 अगस्ट, २०२६ मा भएको एउटा शुभारम्भ कार्यक्रममार्फत सार्वजनिक भएको थियो, जसमा पाठक, समुदायका सदस्य र रोमन अधिकारीका सुरुवाती समर्थकहरू सहभागी भएका थिए। कार्यक्रमका तस्बिर र भिडियो आगामी हप्ताहरूमा सामाजिक सञ्जालमा साझा गरिँदैछन्।

निष्कर्ष

'अमेरिका सपना' सहज पढाइका लागि लेखिएको पुस्तक होइन, र त्यही नै यसको सबैभन्दा ठूलो बल हो। आठ कथामार्फत यसले नेपाली परिवारले परदेश जानुका कारण के गुमाउँछन्, के पाउँछन्, र चुपचाप के बोकिरहन्छन् भन्ने कुरा इमानदारीपूर्वक भन्छ; न त सपनालाई अतिरञ्जित गर्छ, न पूर्ण रूपमा नकार्छ। तपाईंले कहिल्यै "कहिले फर्किने?" भन्ने प्रश्न सोध्नुभएको छ, वा तपाईंलाई कसैले सोधेको छ भने, यो पुस्तक ठ्याक्कै त्यही भावनाका लागि लेखिएको हो। आजै https://americasapana.com/ बाट 'अमेरिका सपना'को प्रति मगाउनुहोस्।